Fôret domaniale de la Harth
ZNIEFF de type 1 · identifiant national 420012994 · 13 640 ha · 213–260 m d'altitude
La ZNIEFF de type 1 « Fôret domaniale de la Harth » (identifiant national 420012994) est un secteur d'intérêt biologique remarquable qui s'étend sur 13 640 ha, entre 213 et 260 m d'altitude. Elle recouvre 22 communes, dont 11 engagées dans un Atlas de la biodiversité communale : Baldersheim, Bantzenheim, Battenheim et 8 autres (département : Haut-Rhin). L'inventaire national justifie ce classement par 260 espèces déterminantes, principalement chez les Phanérogames, les Oiseaux et les Lépidoptères.
Délimitation et bilan
Délimitation
Ce vaste ensemble forestier présente un intérêt patrimonial élevé du fait de la présence d'habitats naturels singuliers, caractéristiques des chênaies-charmaies riches en clairières à pelouses sèches de la Hardt.
Il offre, du fait des conditions écologiques locales particulières (sols décarbonatés, filtrants et sècheresse édaphique) et de sa dimension remarquable, un habitat favorable à un cortège d'espèces faunistiques et floristiques, d'intérêt régional ou national, peu répandu sur le restant du territoire.
La ZNIEFF est donc essentiellement forestière et joue un rôle majeur de corridor biologique dans le contexte agricole de la plaine céréalière.
Elle est délimitée de toutes parts par les lisières forestières. Ces dernières présentent un intérêt écologique propre, permettant notamment la reproduction et le développement d'une espèce de papillon nocturne à fort enjeu patrimonial, et sont donc à considérer comme inclues dans le périmètre.
Au sud-est, le golf de Hombourg jouxte le zonage. Crée en 2007 sur le parcellaire forestier de la Hardt, il est exclu du périmètre.
Le site intègre les sections forestières du canal du Rhône au Rhin (embranchement de Huningue), ainsi que de sa partie déclassée qui se poursuit d'ailleurs en ZNIEFF de type 2 (FR420030374 - Canaux de la Hardt : canal déclassé du Rhône au Rhin, Canal Vauban et Rigole de Widensolen) à hauteur de Munchhouse, son intérêt reposant notamment sur son rôle de corridor biologique et d'habitat pour l'avifaune.
Le site est fragmenté par l'autoroute A36 (la Comptoise) reliant la France à l'Allemagne d'ouest en est. Cet axe est exclu du périmètre, mais quatre passages à faune à espacement régulier permettent de limiter la fragmentation du site sur la dizaine de kilomètres concernée.
Communes ABC concernées
11 commune(s) ayant un ABC sur les 22 commune(s) de la zone.
BaldersheimBantzenheimBattenheimDietwillerHabsheimHombourgNifferOttmarsheimPetit-LandauRixheimSausheim
Espèces déterminantes citées
Espèces ayant justifié l'inscription de la zone à l'inventaire ZNIEFF (hors espèces confidentielles).
| Amphibiens 8 | |
|---|---|
| Bombina variegata (Linnaeus, 1758) | |
| Bufo bufo (Linnaeus, 1758) | |
| Ichthyosaura alpestris (Laurenti, 1768) | |
| Lissotriton helveticus (Razoumowsky, 1789) | |
| Lissotriton vulgaris (Linnaeus, 1758) | |
| Rana dalmatina Fitzinger in Bonaparte, 1838 | |
| Rana temporaria Linnaeus, 1758 | |
| Triturus cristatus (Laurenti, 1768) | |
| Autres insectes 2 | |
| Ascalaphus libelluloides Schäffer, 1763 | |
| Libelloides coccajus (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Lépidoptères 30 | |
| Aporia crataegi (Linnaeus, 1758) | |
| Arethusana arethusa (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Argynnis adippe (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Boloria selene (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Carterocephalus palaemon (Pallas, 1771) | |
| Clossiana selene (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Cupido minimus (Fuessly, 1775) | |
| Eriogaster catax (Linnaeus, 1758) | |
| Fabriciana adippe (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Glaucopsyche alexis (Poda, 1761) | |
| Hamearis lucina (Linnaeus, 1758) | |
| Limenitis reducta Staudinger, 1901 | |
| Lopinga achine (Scopoli, 1763) | |
| Lycaena alciphron (Rottemburg, 1775) | |
| Lysandra bellargus (Rottemburg, 1775) | |
| Melitaea diamina (Lang, 1789) | |
| Minois dryas (Scopoli, 1763) | |
| Nymphalis antiopa (Linnaeus, 1758) | |
| Pieris mannii (Mayer, 1851) | |
| Plebejus argus (Linnaeus, 1758) | |
| Plebejus argyrognomon (Bergsträsser, 1779) | |
| Satyrium ilicis (Esper, 1779) | |
| Satyrium pruni (Linnaeus, 1758) | |
| Satyrium w-album (Knoch, 1782) | |
| Spialia sertorius (Hoffmannsegg, 1804) | |
| Strymonidia w-album (Knoch, 1782) | |
| Zygaena ephialtes (Linnaeus, 1767) | |
| Zygaena loti (Denis & Schiffermüller, 1775) | |
| Zygaena osterodensis Reiss, 1921 | |
| Zygaena purpuralis (Brünnich, 1763) | |
| Mammifères 6 | |
| Felis silvestris Schreber, 1775 | |
| Lepus europaeus Pallas, 1778 | |
| Lynx lynx (Linnaeus, 1758) | |
| Muscardinus avellanarius (Linnaeus, 1758) | |
| Mustela putorius Linnaeus, 1758 | |
| Nyctalus noctula (Schreber, 1774) | |
| Odonates 7 | |
| Aeshna isoceles (O.F. Müller, 1767) | |
| Coenagrion scitulum (Rambur, 1842) | |
| Ischnura pumilio (Charpentier, 1825) | |
| Lestes barbarus (Fabricius, 1798) | |
| Orthetrum coerulescens (Fabricius, 1798) | |
| Somatochlora flavomaculata (Vander Linden, 1825) | |
| Sympetrum pedemontanum (O.F. Müller in Allioni, 1766) | |
| Oiseaux 42 | |
| Accipiter gentilis (Linnaeus, 1758) | |
| Acrocephalus palustris (Bechstein, 1798) | |
| Alcedo atthis (Linnaeus, 1758) | |
| Aythya ferina (Linnaeus, 1758) | |
| Aythya fuligula (Linnaeus, 1758) | |
| Carduelis carduelis (Linnaeus, 1758) | |
| Certhia familiaris Linnaeus, 1758 | |
| Charadrius dubius Scopoli, 1786 | |
| Chloris chloris (Linnaeus, 1758) | |
| Ciconia ciconia (Linnaeus, 1758) | |
| Columba oenas Linnaeus, 1758 | |
| Corvus corax Linnaeus, 1758 | |
| Coturnix coturnix (Linnaeus, 1758) | |
| Dendrocopos medius (Linnaeus, 1758) | |
| Dendrocopos minor (Linnaeus, 1758) | |
| Dryocopus martius (Linnaeus, 1758) | |
| Emberiza calandra Linnaeus, 1758 | |
| Emberiza citrinella Linnaeus, 1758 | |
| Falco subbuteo Linnaeus, 1758 | |
| Ficedula hypoleuca (Pallas, 1764) | |
| Jynx torquilla Linnaeus, 1758 | |
| Lanius collurio Linnaeus, 1758 | |
| Linaria cannabina (Linnaeus, 1758) | |
| Locustella naevia (Boddaert, 1783) | |
| Mareca strepera (Linnaeus, 1758) | |
| Mergus merganser Linnaeus, 1758 | |
| Miliaria calandra (Linnaeus, 1758) | |
| Milvus migrans (Boddaert, 1783) | |
| Milvus milvus (Linnaeus, 1758) | |
| Muscicapa striata (Pallas, 1764) | |
| Pernis apivorus (Linnaeus, 1758) | |
| Phoenicurus phoenicurus (Linnaeus, 1758) | |
| Phylloscopus sibilatrix (Bechstein, 1793) | |
| Picus canus Gmelin, 1788 | |
| Riparia riparia (Linnaeus, 1758) | |
| Saxicola rubicola (Linnaeus, 1766) | |
| Serinus serinus (Linnaeus, 1766) | |
| Sterna hirundo Linnaeus, 1758 | |
| Streptopelia turtur (Linnaeus, 1758) | |
| Sylvia curruca (Linnaeus, 1758) | |
| Tachybaptus ruficollis (Pallas, 1764) | |
| Upupa epops Linnaeus, 1758 | |
| Orthoptères 15 | |
| Aiolopus thalassinus (Fabricius, 1781) | |
| Barbitistes serricauda (Fabricius, 1794) | |
| Barbitistes serricauda (Fabricius, 1798) | |
| Bicolorana bicolor (Philippi, 1830) | |
| Calliptamus italicus (Linnaeus, 1758) | |
| Chorthippus mollis (Charpentier, 1825) | |
| Euthystira brachyptera (Ocskay, 1826) | |
| Gomphocerippus mollis (Charpentier, 1825) | |
| Mecostethus parapleurus (Hagenbach, 1822) | |
| Metrioptera bicolor (Philippi, 1830) | |
| Myrmeleotettix maculatus (Thunberg, 1815) | |
| Omocestus rufipes (Zetterstedt, 1821) | |
| Sphingonotus caerulans (Linnaeus, 1767) | |
| Stenobothrus lineatus (Panzer, 1796) | |
| Tetrix bipunctata (Linnaeus, 1758) | |
| Phanérogames 144 | |
| Achillea collina (Becker ex Rchb.f.) Heimerl, 1883 | |
| Achillea collina (Becker ex Wirtg.) Heimerl, 1883 | |
| Achillea nobilis L., 1753 | |
| Agrostis vinealis Schreb., 1771 | |
| Aira caryophyllea L., 1753 | |
| Ajuga chamaepitys (L.) Schreb., 1773 | |
| Allium sphaerocephalon L., 1753 subsp. sphaerocephalon | |
| Allium sphaerocephalon L., 1753 | |
| Anacamptis morio (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, 1997 | |
| Anacamptis pyramidalis (L.) Rich., 1817 var. pyramidalis | |
| Anacamptis pyramidalis (L.) Rich., 1817 | |
| Anemone pulsatilla L., 1753 | |
| Anthemis arvensis L., 1753 | |
| Anthericum liliago L., 1753 | |
| Asperula cynanchica L., 1753 | |
| Aster amellus L., 1753 | |
| Aster linosyris (L.) Bernh., 1800 | |
| Avenochloa pratensis (L.) Holub, 1962 | |
| Betonica officinalis L., 1753 subsp. officinalis | |
| Buxus sempervirens L., 1753 | |
| Campanula patula L., 1753 | |
| Campanula persicifolia L., 1753 | |
| Cardamine flexuosa With., 1796 | |
| Carex fritschii Waisb., 1895 | |
| Carex montana L., 1753 | |
| Carex pilosa Scop., 1772 | |
| Carex umbrosa Host, 1801 | |
| Centaurea cyanus L., 1753 | |
| Cervaria rivini Gaertn., 1788 | |
| Colutea arborescens L., 1753 | |
| Conopodium majus (Gouan) Loret, 1886 subsp. majus | |
| Cornus mas L., 1753 | |
| Cyanus segetum Hill, 1762 | |
| Dactylis glomerata subsp. lobata (Drejer) H.Lindb., 1906 | |
| Dactylis polygama Horv., 1774 | |
| Danthonia decumbens (L.) DC., 1805 subsp. decumbens | |
| Dianthus deltoides L., 1753 | |
| Dianthus superbus L., 1755 | |
| Dictamnus albus L., 1753 | |
| Diplotaxis muralis (L.) DC., 1821 subsp. muralis | |
| Drymocallis rupestris (L.) Soják, 1989 | |
| Drymochloa sylvatica (Pollich) Holub, 1984 | |
| Epilobium dodonaei Vill., 1779 | |
| Epipactis atrorubens (Hoffm.) Besser, 1809 | |
| Epipactis atrorubens Schult., 1814 | |
| Eryngium campestre L., 1753 | |
| Euphorbia exigua L., 1753 | |
| Euphorbia seguieriana Neck., 1770 | |
| Festuca heteropachys (St.-Yves) Patzke ex Auquier, 1973 | |
| Festuca ovina L., 1753 subsp. ovina | |
| Festuca rupicola Heuff., 1858 | |
| Filipendula vulgaris Moench, 1794 | |
| Fragaria moschata Weston, 1771 | |
| Galatella linosyris (L.) Rchb.f., 1854 | |
| Galium glaucum L., 1753 | |
| Galium sylvaticum L., 1762 | |
| Genista germanica L., 1753 | |
| Gentianella ciliata (L.) Borkh., 1796 | |
| Gentianopsis ciliata (L.) Ma, 1951 | |
| Geranium sanguineum L., 1753 | |
| Globularia bisnagarica L., 1753 | |
| Globularia punctata Lapeyr., 1813 | |
| Helictochloa pratensis (L.) Romero Zarco, 2011 | |
| Herniaria glabra L., 1753 | |
| Herniaria hirsuta L., 1753 | |
| Hieracium calodon (Tausch) Nägeli & Peter, 1885 | |
| Hieracium fallax Willd., 1809 | |
| Himantoglossum hircinum (L.) Spreng., 1826 | |
| Inula hirta L., 1753 | |
| Koeleria macrantha (Ledeb.) Schult., 1824 subsp. macrantha | |
| Lathyrus aphaca L., 1753 | |
| Lathyrus hirsutus L., 1753 | |
| Loncomelos pyrenaicus (L.) Hrouda, 1988 subsp. pyrenaicus | |
| Luzula forsteri (Sm.) DC., 1806 | |
| Lychnis viscaria L., 1753 | |
| Medicago minima (L.) L., 1754 | |
| Melica nutans L., 1753 | |
| Melittis melissophyllum L., 1753 subsp. melissophyllum | |
| Melittis melissophyllum L., 1753 | |
| Minuartia hybrida (Vill.) Schischk., 1936 | |
| Minuartia rubra (Scop.) McNeill, 1963 | |
| Muscari botryoides (L.) Mill., 1768 | |
| Muscari comosum (L.) Mill., 1768 | |
| Neotinea ustulata (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, 1997 | |
| Ophrys fuciflora (F.W.Schmidt) Moench, 1802 subsp. fuciflora | |
| Ophrys holosericea (Burm.f.) Greuter, 1967 | |
| Orchis morio L., 1753 | |
| Oreoselinum nigrum Delarbre, 1800 | |
| Phyteuma nigrum F.W.Schmidt, 1793 | |
| Pilosella auriculoides (Láng) P.D.Sell & C.West, 1975 | |
| Pilosella cymosiformis (Froel.) Gottschl. | |
| Poa chaixii Vill., 1786 | |
| Potentilla alba L., 1753 | |
| Potentilla erecta (L.) Raeusch., 1797 | |
| Potentilla heptaphylla L., 1755 | |
| Potentilla inclinata Vill., 1788 | |
| Potentilla micrantha Ramond ex DC., 1805 | |
| Potentilla rupestris L., 1753 | |
| Prospero autumnale (L.) Speta, 1982 | |
| Prunella laciniata (L.) L., 1763 | |
| Pseudolysimachion spicatum (L.) Opiz, 1852 | |
| Pulmonaria obscura Dumort., 1865 | |
| Pulsatilla vulgaris Mill., 1768 | |
| Quercus pubescens Willd., 1805 | |
| Rosa jundzilliana Besser, 1821 | |
| Rosa stylosa Desv., 1809 | |
| Rosa trachyphylla A.Rau, 1816 | |
| Rubus canescens DC., 1813 | |
| Saxifraga granulata L., 1753 | |
| Scabiosa canescens Waldst. & Kit., 1802 | |
| Scilla autumnalis L., 1753 | |
| Serratula tinctoria L., 1753 | |
| Seseli annuum subsp. scaberrimum Prodán | |
| Seseli annuum L., 1753 | |
| Silene noctiflora L., 1753 | |
| Sorbus domestica L., 1753 | |
| Sorbus torminalis (L.) Crantz, 1763 | |
| Stachys germanica L., 1753 | |
| Tanacetum corymbosum (L.) Sch.Bip., 1844 | |
| Teucrium botrys L., 1753 | |
| Teucrium chamaedrys L., 1753 | |
| Teucrium montanum L., 1753 | |
| Thesium linophyllon L., 1753 | |
| Trifolium alpestre L., 1763 | |
| Trifolium montanum L., 1753 | |
| Trifolium ochroleucon Huds., 1762 | |
| Trifolium rubens L., 1753 | |
| Trifolium scabrum L., 1753 | |
| Trifolium striatum L., 1753 | |
| Turritis glabra L., 1753 | |
| Valerianella dentata (L.) Pollich, 1776 | |
| Veronica austriaca subsp. teucrium (L.) D.A.Webb, 1972 | |
| Veronica spicata L., 1753 | |
| Veronica teucrium L., 1762 | |
| Vicia dumetorum L., 1753 | |
| Vicia pisiformis L., 1753 | |
| Viola alba Besser, 1809 | |
| Viola canina L., 1753 subsp. canina | |
| Viola canina L., 1753 | |
| Viola mirabilis L., 1753 | |
| Viscaria vulgaris Bernh., 1800 | |
| Vitis vinifera subsp. sylvestris (C.C.Gmel.) Hegi, 1925 | |
| Vulpia bromoides (L.) Gray, 1821 | |
| Xanthoselinum alsaticum (L.) Schur, 1866 | |
| Ptéridophytes 1 | |
| Dryopteris affinis subsp. borreri (Newman) Fraser-Jenk., 1980 | |
| Reptiles 5 | |
| Anguis fragilis Linnaeus, 1758 | |
| Coronella austriaca Laurenti, 1768 | |
| Lacerta agilis Linnaeus, 1758 | |
| Natrix helvetica (Lacepède, 1789) | |
| Podarcis muralis (Laurenti, 1768) | |
Fiche établie à partir de l'inventaire national ZNIEFF de l' INPN (MNHN) — extraction ZNIEFF INPN 2025 (ZIP de secours). Méthodologie et licences.